AI bùng nổ: Công nghệ sẽ ở lại, nhưng các ‘ông lớn’ hưởng lợi liệu có trụ vững?

Trong khi thế giới đang rót hàng nghìn tỷ đô la vào cuộc đua trí tuệ nhân tạo, một câu hỏi âm ỉ đang được đặt ra tại chính các trung tâm tài chính lớn — kể cả từ phía New Zealand: Liệu làn sóng AI này có thực sự bền vững, hay chúng ta đang đứng trước một bong bóng khổng lồ chuẩn bị vỡ? Và nếu vỡ, người lao động — đặc biệt là cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại New Zealand — sẽ đứng ở đâu trong cuộc chấn động đó?

1. Chi 3 nghìn tỷ USD cho AI: Cuộc chơi của những "ông lớn"

Mỹ từng mất 40 năm và hàng nghìn tỷ đô la để xây dựng hệ thống đường cao tốc liên bang trải dài khắp đất nước. Thế nhưng con số tương đương đó — sau khi điều chỉnh lạm phát — giờ đây đang được rót vào các trung tâm dữ liệu AI chỉ trong vỏn vẹn ba năm.

Đó là hình ảnh so sánh mà Harry Smith, chuyên gia quản lý danh mục đầu tư tại Fisher Funds — một trong những quỹ đầu tư lớn nhất New Zealand — sử dụng để minh họa cho quy mô đang ngày càng khó tưởng tượng của cuộc cách mạng AI toàn cầu.

Ông chỉ ra rằng năm "ông lớn" công nghệ gồm Meta, Google, Microsoft, Amazon và Oracle đang lên kế hoạch chi tổng cộng 3 nghìn tỷ USD trong 5 năm tới — chủ yếu dành cho cơ sở hạ tầng AI, bao gồm các trung tâm dữ liệu và hệ thống điện toán đám mây.

Vấn đề nằm ở đâu?

Điểm mấu chốt khiến giới tài chính lo ngại chính là khoảng chênh lệch khổng lồ giữa đầu tư và doanh thu. Theo Smith, tổng doanh thu hiện tại của năm công ty này — chưa tính mảng bán lẻ của Amazon — chỉ đạt khoảng 1 nghìn tỷ USD. Nghĩa là, họ đang cam kết chi gấp ba lần những gì họ kiếm được. Trong khi đó, giá cổ phiếu của các công ty này đã tăng vọt, đẩy mức định giá lên những mức kỷ lục mà nhiều nhà kinh tế gọi là "không tưởng".

Nvidia — nhà sản xuất chip được coi là "xương sống" của cuộc cách mạng AI — từng chạm mốc định giá 5 nghìn tỷ USD, trở thành công ty đầu tiên trong lịch sử đạt ngưỡng này. Nhưng chính sự leo thang chóng mặt đó đã kéo theo những biến động dữ dội trên thị trường chứng khoán, khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại.

2. OpenAI — Kiếm 13 tỷ, tiêu 1.500 tỷ: Mô hình tăng trưởng hay canh bạc lớn?

Nếu muốn tìm một ví dụ điển hình nhất cho nghịch lý của làn sóng AI hiện tại, thì OpenAI — công ty đứng sau ChatGPT — chính là cái tên không thể bỏ qua.

Theo Smith, OpenAI hiện ghi nhận doanh thu khoảng 13 tỷ USD trong năm nay — một con số tăng trưởng nhanh theo tiêu chuẩn thông thường. Nhưng đồng thời, công ty này đang có cam kết đầu tư lên đến 1.500 tỷ USD để xây dựng hạ tầng AI cho những năm tới.

Khi "lỗ nhanh nhất lịch sử Thung lũng Silicon" không còn là chuyện đùa

Smith nhận xét thẳng thắn: "Với 13 tỷ USD doanh thu, dù đang tăng trưởng rất nhanh, họ đang lỗ tiền với tốc độ nhanh nhất từ trước đến nay ở Thung lũng Silicon."

Điều này đặt ra một câu hỏi trung tâm mà cả thị trường tài chính toàn cầu — bao gồm các nhà đầu tư và quỹ hưu bổng tại New Zealand — đều đang tìm câu trả lời:

• - Doanh thu từ AI có thể tăng trưởng đủ nhanh để bù đắp khoản đầu tư khổng lồ không?
• - Con đường dẫn đến lợi nhuận thực sự là bao lâu?
• - Và ai sẽ là người chịu thiệt nếu câu trả lời là "chưa đủ nhanh"?

3. Không phải bong bóng nào cũng như nhau

Cảnh báo về bong bóng AI không còn chỉ xuất phát từ những tiếng nói cô đơn ở ngoài lề. Michael Burry — nhà đầu tư huyền thoại đã dự đoán chính xác cuộc khủng hoảng tài chính 2008 và được tái hiện trong bộ phim nổi tiếng The Big Short — gần đây tuyên bố ông đang bán khống cổ phiếu Nvidia và Palantir, đặt cược thẳng vào kịch bản giảm giá của hai ông lớn AI.

Nhưng điều đáng chú ý là chính những người trong cuộc như Mark Zuckerberg (Meta), Jeff Bezos (Amazon), Sam Altman (OpenAI) cũng không ngần ngại lên tiếng về việc giá cổ phiếu đang bị thổi phồng. Đây là điều hiếm thấy — khi chính CEO của các công ty đang hưởng lợi lại đi cảnh báo về mức định giá của chính mình.

Bong bóng công nghệ có khác bong bóng tài chính không?

Harry Smith của Fisher Funds đưa ra một phân biệt quan trọng mà không phải nhà đầu tư nào cũng để ý:

• - Bong bóng tài chính/ngân hàng khi vỡ sẽ để lại hậu quả xã hội nặng nề — như cuộc khủng hoảng 2008 đã chứng minh.
• - Bong bóng công nghệ khi vỡ thường để lại một di sản khác: cơ sở hạ tầng vẫn còn đó, công nghệ vẫn tiếp tục được sử dụng, và xã hội vẫn được hưởng lợi lâu dài — dù nhiều nhà đầu tư đã tay trắng.

Ông lấy ví dụ về các ứng dụng AI trong lĩnh vực y tế — từ chẩn đoán hình ảnh đến phát triển thuốc và thử nghiệm lâm sàng — như bằng chứng cho thấy công nghệ này không phải ảo tưởng. Vấn đề không nằm ở "AI có thật không" mà nằm ở "thị trường đang định giá cao hơn thực tế đến mức nào".

4. Bóng ma dot-com và bài học lịch sử

Gyles Beckford, biên tập viên kinh doanh kỳ cựu của RNZ (Radio New Zealand), đặt ra một sự so sánh thẳng thắn: "Cách các nhà đầu tư đang hành xử với cổ phiếu AI hiện nay giống hệt như 25 năm trước với bong bóng dot-com."

Ông phân tích có hai nhóm nhà đầu tư đang tồn tại song song trong thị trường AI hiện tại:

• - Nhóm "gián" (survivalists): Cẩn thận, làm bài tập kỹ, nắm giữ đúng cổ phiếu có nền tảng vững và kiên trì dài hạn. Đây là những người sẽ vượt qua được cuộc thanh lọc.
• - Nhóm FOMO (Fear of Missing Out): Những người nhảy vào vì sợ bỏ lỡ cơ hội, đưa ra quyết định bốc đồng và phi lý trí. Theo lịch sử, đây là nhóm chịu thiệt nặng nhất.

Beckford kết luận: "Lịch sử cho chúng ta biết rằng khi có những đợt tăng vọt như vậy ở các tài sản hay cổ phiếu cụ thể, sẽ có một cuộc thanh lọc." — Đó không phải dự báo bi quan, mà là quy luật của mọi chu kỳ thị trường trong suốt lịch sử tài chính hiện đại.

5. Góc nhìn cho người Việt tại New Zealand

Với cộng đồng người Việt đang sinh sống, làm việc hoặc đang có kế hoạch định cư tại New Zealand, những diễn biến này không phải chuyện xa xôi của Wall Street. Chúng đang và sẽ tác động trực tiếp đến thị trường việc làm, xu hướng tuyển dụng và cơ hội nghề nghiệp ngay tại đây.

Thị trường việc làm công nghệ tại NZ đang dịch chuyển như thế nào?

Làn sóng AI đang tạo ra hai hiệu ứng trái chiều trong thị trường lao động New Zealand. Một mặt, nhu cầu về nhân sự có kỹ năng AI, phân tích dữ liệu và tự động hóa đang tăng mạnh. Mặt khác, các vị trí công nghệ truyền thống — đặc biệt là những vai trò dễ bị AI thay thế — đang co lại rõ rệt.

Với người Việt đang làm trong ngành IT, tài chính hoặc dịch vụ tại NZ, đây là thời điểm quan trọng để:

• - Chủ động nâng cấp kỹ năng liên quan đến AI và tự động hóa thay vì chờ đợi.
• - Theo dõi sát xu hướng tuyển dụng từ các công ty lớn đang đầu tư vào AI tại NZ.
• - Tận dụng mạng lưới cộng đồng để nắm bắt cơ hội việc làm sớm nhất có thể.

Nếu bạn đang tìm kiếm cơ hội việc làm tại New Zealand, có thể tham khảo trang tra cứu việc làm tại vina.nz — nơi tổng hợp các tin tuyển dụng dành riêng cho cộng đồng người Việt.

AI có ảnh hưởng đến kế hoạch định cư và visa tại NZ không?

Có. Khi thị trường lao động thay đổi do AI, các tiêu chí xét duyệt visa diện tay nghề (Skilled Migrant) cũng được cập nhật theo. Những ngành nghề có nguy cơ bị thay thế bởi AI có thể bị đưa ra khỏi danh sách nghề thiếu hụt (Green List), trong khi các vai trò AI-related có thể được ưu tiên hơn.

Đây là lý do tại sao việc cập nhật thông tin visa thường xuyên và làm việc với chuyên gia di trú có kinh nghiệm là điều không thể bỏ qua. Bạn có thể tham khảo dịch vụ tư vấn visa tại vina.nz hoặc liên hệ trực tiếp với Cố vấn Di trú được cấp phép Ken Nguyen để được hỗ trợ.

Doanh nghiệp Việt tại NZ có thể làm gì trước làn sóng AI?

Với các chủ doanh nghiệp người Việt đang kinh doanh tại New Zealand, AI không chỉ là chủ đề thời sự — đây là áp lực cạnh tranh thực sự. Những doanh nghiệp ứng dụng AI vào vận hành sớm sẽ có lợi thế rõ ràng về chi phí và hiệu quả so với đối thủ chậm thích nghi.

Nếu bạn đang muốn tìm hiểu về chuyển đổi số, tự động hóa quy trình hoặc xây dựng nền tảng số cho doanh nghiệp của mình tại NZ, dịch vụ thiết kế website và tự động hóa tại vina.nz có thể là điểm khởi đầu phù hợp.

6. Nên làm gì trước làn sóng này?

Không ai có thể biết chính xác khi nào — hoặc liệu có hay không — bong bóng AI sẽ vỡ. Nhưng lịch sử đã cho thấy rằng trong bất kỳ cuộc thanh lọc nào, những người chuẩn bị kỹ và hành động dựa trên dữ liệu thực tế luôn là người vượt qua tốt hơn những người chạy theo cảm xúc đám đông.

Với người Việt tại New Zealand, một vài định hướng thực tế có thể tham khảo:

• - Không đặt cược toàn bộ vào cổ phiếu AI nếu chưa hiểu rõ cơ bản của công ty bạn đầu tư.
• - Đầu tư vào kỹ năng cá nhân liên quan đến AI và tự động hóa là cách bảo vệ nghề nghiệp bền vững nhất.
• - Theo dõi chính sách visa và thị trường lao động thường xuyên vì cả hai đều đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của AI.
• - Tận dụng cộng đồng và mạng lưới người Việt tại NZ để chia sẻ thông tin và cơ hội kịp thời.

Để không bỏ lỡ những thông tin hữu ích về sinh sống, làm việc và định cư tại New Zealand — từ tìm nhà, tìm việc đến chuyển tiền quốc tế — bạn có thể khám phá thêm tại vina.nz, nền tảng tra cứu toàn diện dành cho cộng đồng người Việt tại đây.