Te Matatini O Te Kāhui Maunga – Giải Vô Địch Haka Quốc Gia

Nếu bạn đang sinh sống tại New Zealand và muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hóa bản địa Māori — những người đã gắn bó với mảnh đất này từ hàng trăm năm trước — thì Te Matatini o Te Kāhui Maunga chính là sự kiện không thể bỏ qua. Đây là lễ hội nghệ thuật biểu diễn truyền thống Māori lớn nhất thế giới, nơi hàng chục đội kapa haka ưu tú nhất của Aotearoa và Australia hội tụ về tranh tài trong những màn trình diễn hào hùng, đầy cảm xúc và mang chiều sâu văn hóa đặc sắc.

Lần tổ chức năm 2025 mang tên Te Matatini o Te Kāhui Maunga — tên gọi lấy cảm hứng từ dãy núi linh thiêng Taranaki — đã diễn ra từ ngày 25 tháng 2 đến 1 tháng 3 năm 2025 tại khuôn viên huyền thoại Pukekura / Bowl of Brooklands, thành phố New Plymouth. Đây cũng là lần tổ chức lớn nhất trong lịch sử 50 năm của Te Matatini, với 55 đội tranh tài và khoảng 70.000 khán giả trực tiếp.

1Te Matatini Là Gì?

Te Matatini là giải vô địch kapa haka quốc gia của người Māori, được tổ chức hai năm một lần tại các vùng khác nhau của New Zealand. Tên "Te Matatini" trong tiếng Māori có nghĩa là "nhiều gương mặt" — phản ánh sự đa dạng của các đội thi đấu và cộng đồng tham dự.

Sự kiện bắt đầu từ năm 1972 dưới tên gọi New Zealand Polynesian Festival với 17 đội và 5.000 khán giả. Qua hơn 5 thập kỷ phát triển, Te Matatini đã trở thành biểu tượng của bản sắc dân tộc Māori, là sân khấu để các cộng đồng truyền tải ngôn ngữ, lịch sử và tinh thần tổ tiên qua từng điệu múa, từng câu hát.

2Kapa Haka — Nghệ Thuật Biểu Diễn Truyền Thống Māori

Kapa Haka (theo nghĩa đen: kapa là hàng/đội, haka là điệu múa) là một hình thức nghệ thuật biểu diễn tổng hợp bao gồm nhiều hạng mục khác nhau. Tại Te Matatini, mỗi đội phải thực hiện đầy đủ sáu hạng mục bắt buộc:

- Whakaeke: Màn vào sân được dàn dựng công phu, kết hợp di chuyển đồng bộ và biểu diễn ngay từ khoảnh khắc đội xuất hiện trên sân khấu.

- Mōteatea: Các bài hát truyền thống cổ xưa được truyền miệng qua nhiều thế hệ, mang ý nghĩa lịch sử và tâm linh sâu sắc.

- Poi: Nghệ thuật múa với những quả bóng nhỏ buộc vào sợi dây, đòi hỏi sự khéo léo, nhịp nhàng và phối hợp tập thể.

- Haka: Điệu múa chiến binh hùng tráng với tiếng hô vang, giậm chân và biểu cảm mạnh mẽ — linh hồn của toàn bộ buổi biểu diễn.

- Waiata ā-ringa: Các bài hát kết hợp cử chỉ tay, thể hiện cảm xúc và kể chuyện thông qua ngôn ngữ cơ thể.

- Whakawātea: Màn rút lui khép lại phần thi, thường mang thông điệp tổng kết và để lại ấn tượng lâu dài cho khán giả.

3Những Điểm Nổi Bật Của Te Matatini 2025

Phiên bản năm 2025 tại Taranaki đã lập nhiều kỷ lục chưa từng có trong lịch sử lễ hội:

- 55 đội tranh tài — con số cao nhất từ trước đến nay, được chọn lọc từ 13 giải khu vực với hơn 201 đội tham gia vòng loại năm 2024.

- ~70.000 khán giả trực tiếp đổ về New Plymouth suốt 5 ngày thi đấu, biến Taranaki thành trái tim đập của cả đất nước trong tuần lễ đó.

- Hàng chục triệu lượt xem trực tuyến qua phát sóng miễn phí trên TVNZ 2, TVNZ+ và Whakaata Māori (Māori+), phủ sóng toàn quốc và quốc tế.

- Địa điểm mang tính biểu tượng: Bowl of Brooklands nằm trong lòng Pukekura Park — một trong những nhà hát thiên nhiên đẹp nhất New Zealand — tạo nên sân khấu ngoài trời hoàn hảo dưới chân núi Taranaki hùng vĩ.

- Pōwhiri long trọng: Lễ chào đón truyền thống được tổ chức vào sáng thứ Hai 24/02/2025 tại Yarrow Stadium, trước ngày thi đấu chính thức, như một nghi lễ thiêng liêng kết nối các đội thi với vùng đất Taranaki.

- Chợ Māori (Pākihi Māori): Không gian mua sắm và trải nghiệm văn hóa với các gian hàng thủ công mỹ nghệ, ẩm thực truyền thống và sản phẩm doanh nghiệp Māori — một phần không thể thiếu bên cạnh sân thi đấu chính.

4Thông Tin Thực Tế Cần Biết

- Thời gian: 25/02/2025 – 01/03/2025 (5 ngày tranh tài chính thức)

- Địa điểm: Pukekura / Bowl of Brooklands, New Plymouth, Taranaki

- Giờ thi đấu: Các ngày vòng loại bắt đầu lúc 8:30 sáng, cổng mở trước 1 giờ. Ngày chung kết (1/3) có giờ riêng thông báo gần ngày.

- Vé vào cửa: Có phí, mua theo từng ngày (vé điện tử hoặc in ra, đổi lấy vòng đeo tay tại cổng). Không có vé cho toàn bộ lễ hội.

- Không được mang: Rượu bia, ma túy, thuốc lá và thức ăn mang vào từ ngoài — đây là sự kiện hoàn toàn alcohol-free, smoke-free. Thức ăn tự làm mang theo được chấp nhận.

- Di chuyển: Khu vực Bowl of Brooklands nằm trong Pukekura Park, cách trung tâm New Plymouth khoảng 1,5 km. Có thể đi bộ, đặt xe hoặc sử dụng dịch vụ xe thoi (shuttle) từ trung tâm thành phố trong những ngày cao điểm.

- Truyền hình & Trực tuyến: Toàn bộ lễ hội được phát sóng miễn phí trên TVNZ 2, TVNZ+ và Māori+. Nếu không đến trực tiếp, đây là cách tốt nhất để theo dõi từ xa.

- Tần suất: Te Matatini diễn ra hai năm một lần. Lần tiếp theo — Te Matatini 2027 — sẽ được tổ chức tại Kirikiriroa (Hamilton) bởi Te Whare Haka o Tainui.

5Ý Nghĩa Với Cộng Đồng Người Việt Tại New Zealand

Là người Việt đang sống tại đất nước Kiwi, tham dự Te Matatini không chỉ là cơ hội chiêm ngưỡng một loại hình nghệ thuật độc đáo — đó còn là hành trình hiểu hơn về đất nước mình đang gắn bó. Người Māori và người Việt dù cách nhau hàng ngàn cây số, nhưng cùng chia sẻ một giá trị sâu sắc: tình yêu với ngôn ngữ mẹ đẻ, sự trân trọng văn hóa tổ tiên và khao khát gìn giữ bản sắc trong một thế giới đang thay đổi từng ngày.

- Cơ hội hiểu văn hóa bản địa: Te Matatini là cửa sổ mở vào thế giới Māori — ngôn ngữ te reo Māori, lịch sử các iwi (bộ tộc) và triết lý sống hòa hợp với thiên nhiên. Hiểu người Māori là hiểu thêm một phần linh hồn của New Zealand.

- Trải nghiệm không thể thiếu khi ở NZ: Nếu bạn là du học sinh, người định cư mới hoặc đã sống nhiều năm tại đây, đây là một trong những sự kiện nên có mặt ít nhất một lần trong đời.

- Chuyến đi khám phá Taranaki: New Plymouth và vùng Taranaki là điểm đến tuyệt vời với núi lửa Taranaki hùng vĩ, những bãi biển hoang sơ và vườn quốc gia Egmont. Kết hợp tham dự Te Matatini với một chuyến roadtrip cuối tuần sẽ tạo nên kỷ niệm khó quên.

- Kết nối và mở rộng mạng lưới: Đây là dịp để gặp gỡ cộng đồng người Việt tại Taranaki, kết nối với người bản địa và các cộng đồng đa văn hóa khác đang sinh sống trên khắp New Zealand.

6Đón Chờ Te Matatini 2027 Tại Hamilton

Sau kỳ lễ hội lịch sử tại Taranaki năm 2025, Te Matatini tiếp tục hành trình đến Kirikiriroa (Hamilton) vào năm 2027, do Te Whare Haka o Tainui đăng cai tổ chức. Nếu bạn chưa kịp tham dự lần trước, đây là cơ hội vàng để lên kế hoạch từ sớm, theo dõi vòng loại khu vực 2026 và đặt vé ngay khi mở bán để không bỏ lỡ sự kiện lớn nhất của nền nghệ thuật biểu diễn Māori.

Cập nhật thông tin chính thức về Te Matatini 2027 tại: www.tematatini.co.nz

7Lời Kết

Te Matatini không chỉ là một cuộc thi — đó là lời tuyên ngôn sống động của một dân tộc rằng: văn hóa không thể mất đi khi còn có những con người ngày ngày gìn giữ và truyền lửa. Với cộng đồng người Việt tại New Zealand, tham dự Te Matatini là cách đẹp nhất để bày tỏ sự trân trọng với vùng đất đang nuôi dưỡng chúng ta, đồng thời nhắc nhớ bản thân về tầm quan trọng của việc gìn giữ bản sắc dân tộc nơi xứ người.

🌐 Khám phá thêm các sự kiện cộng đồng người Việt tại New Zealand: https://vina.nz

8Bản Đồ Địa Điểm — Bowl of Brooklands, New Plymouth