Tiếng Việt
English
中文
हिन्दी
Hàng nghìn visa New Zealand bị từ chối mơ hồ, người xin từ nước ngoài không có quyền kháng cáo
Cơ quan Di trú New Zealand (INZ) tiếp nhận hàng nghìn đơn khiếu nại mỗi năm, trong khi người xin visa tạm thời từ nước ngoài gần như không có bất kỳ công cụ pháp lý nào để thách thức các quyết định được cho là thiếu căn cứ. Tình trạng này đang bị chính các luật sư di trú lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ, đặt ra câu hỏi lớn về tính minh bạch và công bằng của hệ thống di trú New Zealand.
Nội dung bài viết
1. Thực trạng: Hơn 6.500 đơn khiếu nại trong một năm
Con số 6.500 đơn khiếu nại nói lên điều gì?
Theo dữ liệu do INZ công bố, trong năm vừa qua, cơ quan này đã tiếp nhận hơn 6.500 đơn khiếu nại — giảm so với mức 9.500 đơn vào năm 2019. Dù con số có xu hướng giảm, đây vẫn là khối lượng lớn phản ánh thực trạng nhiều người nộp đơn không đồng ý với quyết định của cơ quan di trú.
Đáng chú ý, bà Katy Goodwin — Quản lý bộ phận khiếu nại của INZ — xác nhận số lượng khiếu nại năm ngoái là mức thấp nhất kể từ khi hệ thống phản hồi mới được triển khai vào năm 2017. Tuy nhiên, mức "thấp nhất" này không đồng nghĩa với việc người nộp đơn đã được đối xử thỏa đáng hơn — mà một phần có thể xuất phát từ việc nhiều người không còn tin tưởng vào quy trình khiếu nại.
Tại sao quyết định từ chối thường không có lý do rõ ràng?
Các luật sư di trú cho biết, phần lớn người nộp đơn xin visa từ nước ngoài nhận được lý do từ chối hết sức mơ hồ, hoặc thậm chí không có lý do nào cả. Điều này khiến họ không biết phải điều chỉnh hồ sơ ở điểm nào, cũng không thể chuẩn bị phản hồi có cơ sở khi nộp lại.
Tình trạng này trái ngược hoàn toàn so với những người đang ở trong nước New Zealand và xin gia hạn visa — nhóm này được pháp luật bảo đảm quyền nhận lý do bằng văn bản và có cơ hội phản hồi trước khi quyết định cuối cùng được đưa ra.
Tóm lại: Số lượng khiếu nại lớn, cùng với thực trạng từ chối thiếu minh bạch, cho thấy hệ thống xét duyệt visa New Zealand đang tồn tại những khoảng trống nghiêm trọng về trách nhiệm giải trình — đặc biệt đối với người nộp đơn từ nước ngoài.
2. Bất bình đẳng trong quyền kháng cáo: Trong nước và ngoài nước
Ai được quyền kháng cáo chính thức?
Theo quy định hiện hành của INZ, quyền kháng cáo chính thức đối với visa tạm thời — bao gồm visa du lịch, visa thăm thân — chỉ áp dụng cho người đang ở trong lãnh thổ New Zealand và đang trong quá trình gia hạn hoặc chuyển đổi loại visa.
Trong các trường hợp đó, INZ có nghĩa vụ pháp lý phải:
- - Cung cấp lý do từ chối bằng văn bản rõ ràng.
- - Cho người nộp đơn cơ hội phản hồi các lo ngại trước khi quyết định được ban hành.
Còn người nộp đơn từ nước ngoài thì sao?
Đây là điểm mấu chốt gây tranh cãi. Những người xin visa từ bên ngoài New Zealand — tức là tuyệt đại đa số người Việt Nam nộp đơn — không được hưởng cơ chế bảo vệ tương tự. Họ không có quyền kháng cáo chính thức, không có quyền yêu cầu xem xét lại thực chất hồ sơ, và con đường duy nhất về mặt lý thuyết là khởi kiện tại Tòa Thượng thẩm — một lựa chọn cực kỳ tốn kém và không thực tế với phần lớn người nộp đơn.
Luật sư Stewart Dalley nhận định đây là sự bất công rõ ràng: những người ở ngoài lãnh thổ New Zealand về bản chất không có "sự gắn kết" với quốc gia này theo nghĩa pháp lý, do đó luật New Zealand không bắt buộc phải bảo vệ quyền lợi của họ ở mức độ tương đương.
Tóm lại: Có sự bất bình đẳng rõ ràng giữa người đang ở trong nước và người xin visa từ nước ngoài. Người Việt nộp đơn tại Việt Nam thuộc nhóm ít được bảo vệ hơn về mặt pháp lý khi visa bị từ chối.
3. Luật sư di trú lên tiếng: "Quy trình khiếu nại không đi đến đâu"
Quy trình khiếu nại nội bộ của INZ hoạt động như thế nào?
Hệ thống phản hồi nội bộ của INZ, được đưa vào vận hành từ năm 2017, cho phép người nộp đơn gửi khiếu nại khi không đồng ý với kết quả xét duyệt. Tuy nhiên, cơ chế này bị chỉ trích ngay từ khi ra đời vì thu hẹp phạm vi khiếu nại — người dân chỉ có thể phản ánh về quy trình thực hiện, chứ không thể yêu cầu xem xét lại nội dung thực chất của quyết định.
Nói cách khác, dù viên chức có đưa ra quyết định sai về mặt nội dung, người khiếu nại cũng không thể buộc INZ phải rà soát lại thực chất hồ sơ đó thông qua kênh khiếu nại nội bộ.
Luật sư di trú nhận xét gì về hệ thống này?
Luật sư Pooja Sundar mô tả vòng lặp mà người bị từ chối thường rơi vào: nhận quyết định từ chối, nộp khiếu nại nhưng không có kết quả, sau đó buộc phải nộp lại hồ sơ mới kèm lệ phí, mua lại vé máy bay, rồi lại đối mặt với nguy cơ bị từ chối lần nữa — và mọi thứ quay về vạch xuất phát.
Luật sư Stewart Dalley đặt thẳng vấn đề về trách nhiệm giải trình: khi viên chức di trú biết rằng quyết định của mình không thể bị kháng cáo hoặc xem xét lại về nội dung, động lực để họ đảm bảo tính đúng đắn của quyết định đó sẽ bị suy giảm đáng kể.
Ông Dalley cũng dẫn số liệu đáng chú ý: khi các quyết định từ chối định cư được đưa lên Tòa án Di trú và Bảo vệ để kháng cáo, hơn một phần ba trường hợp đã bị lật lại — cho thấy không ít quyết định ban đầu là sai sót.
Cả hai luật sư đều đồng quan điểm rằng cần thiết lập một cơ chế xem xét thực chất nội dung hồ sơ — không chỉ kiểm tra thủ tục — để đảm bảo sự giám sát có hiệu lực đối với quyền tùy nghi của viên chức di trú.
Tóm lại: Quy trình khiếu nại nội bộ của INZ được các chuyên gia đánh giá là thiếu thực chất. Không có cơ chế rà soát nội dung quyết định đồng nghĩa với việc người nộp đơn gần như không có công cụ pháp lý hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của mình.
4. Phản hồi chính thức từ INZ
INZ nói gì về quyền của người bị từ chối ở nước ngoài?
Bà Katy Goodwin, Quản lý bộ phận khiếu nại của INZ, thừa nhận rằng những người xin visa tạm thời từ ngoài New Zealand không có quyền kháng cáo hoặc yêu cầu xem xét lại chính thức. Tuy nhiên, bà cho biết các viên chức di trú vẫn có thể xem xét lại hồ sơ nếu thông tin mới và có tính thuyết phục được cung cấp kịp thời sau quyết định.
Theo INZ, người bị từ chối visa tạm thời từ nước ngoài nên:
- - Nộp hồ sơ mới với đầy đủ và chính xác các thông tin yêu cầu.
- - Chủ động giải đáp những lo ngại còn tồn tại từ hồ sơ đã bị từ chối.
- - Kiểm tra lại điều kiện cụ thể của từng loại visa trên trang web chính thức của INZ trước khi nộp lại.
Vấn đề lệ phí và chi phí tái nộp hồ sơ
Một yếu tố quan trọng cần lưu ý: lệ phí visa du lịch New Zealand đã tăng 60% cách đây một năm, nâng lên mức 341 đô la New Zealand. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi lần nộp lại hồ sơ sau khi bị từ chối, người nộp đơn phải chịu thêm một khoản chi phí không nhỏ — trong khi vẫn không được đảm bảo về kết quả.
Tóm lại: INZ thừa nhận giới hạn quyền pháp lý của người nộp đơn từ nước ngoài, trong khi chi phí tái nộp hồ sơ ngày càng tăng. Giải pháp INZ đưa ra — nộp lại với thông tin bổ sung — chỉ mang tính tư vấn, không có tính ràng buộc hay đảm bảo kết quả.
5. Người Việt cần lưu ý gì khi nộp visa New Zealand?
Những điểm dễ dẫn đến từ chối mà người Việt cần nắm rõ
Trong bối cảnh hệ thống không yêu cầu INZ phải giải thích rõ ràng lý do từ chối, việc chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ ngay từ lần đầu tiên là yếu tố quyết định. Một số điểm thường bị INZ đặt câu hỏi bao gồm:
- - Chứng minh mục đích chuyến đi chưa thuyết phục: Hồ sơ không thể hiện rõ lý do cụ thể, thời gian lưu trú hợp lý và kế hoạch quay về.
- - Thiếu bằng chứng về ràng buộc quê nhà: INZ thường xem xét công việc, tài sản, gia đình để đánh giá khả năng người nộp đơn sẽ rời khỏi New Zealand đúng hạn.
- - Hồ sơ tài chính không đủ rõ ràng: Nguồn tiền và khả năng tự trang trải trong suốt chuyến đi cần được chứng minh cụ thể.
- - Thông tin không nhất quán: Bất kỳ sự mâu thuẫn nào giữa các tài liệu đều có thể khiến viên chức đặt nghi vấn về độ tin cậy của hồ sơ.
Khi nào nên tìm đến cố vấn di trú được cấp phép?
Với những trường hợp từng bị từ chối, hồ sơ phức tạp hoặc có yếu tố nhạy cảm (lịch sử visa, mục đích ở lại lâu dài, có người thân đang định cư tại NZ...), việc tự chuẩn bị hồ sơ mà không có hỗ trợ chuyên môn tiềm ẩn rủi ro cao. Lý do từ chối lần đầu — dù không được INZ nêu rõ — thường sẽ được hệ thống ghi lại và ảnh hưởng đến các lần nộp tiếp theo.
Trong tình huống đó, tư vấn từ một Cố vấn Di trú được cấp phép tại New Zealand là bước đi cần thiết để đánh giá đúng tình trạng hồ sơ và xây dựng chiến lược nộp đơn phù hợp. Bạn có thể tham khảo thông tin từ cố vấn di trú Ken Nguyen — người có chuyên môn và kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực di trú New Zealand.
Ngoài ra, nếu bạn cần hỗ trợ trực tiếp về thủ tục visa, đội ngũ tại vina.nz có thể hỗ trợ bạn xem xét và chuẩn bị hồ sơ một cách có hệ thống, hạn chế tối đa rủi ro bị từ chối không đáng có.
Chuẩn bị trước khi đặt chân đến New Zealand
Song song với việc chuẩn bị hồ sơ visa, bạn cũng nên tìm hiểu trước về các thông tin thực tế khi đến New Zealand để tránh bỡ ngỡ:
- - Hướng dẫn bắt taxi tại sân bay quốc tế Auckland — tránh bị chặt chém hoặc lạc hướng ngay từ điểm đầu tiên.
- - Các chiêu trò lừa đảo khi thuê nhà tại New Zealand — bảo vệ bản thân khỏi những rủi ro phổ biến.
- - Các quy định cần biết khi thuê xe ở New Zealand — đặc biệt quan trọng nếu bạn có kế hoạch tự lái khám phá.
- - Tra cứu nhà thuê và nhà bán tại New Zealand dành cho người Việt đang có kế hoạch ổn định chỗ ở lâu dài.
Tóm lại: Do hệ thống pháp lý không bắt buộc INZ phải giải thích rõ lý do từ chối với người xin visa từ nước ngoài, sự chuẩn bị kỹ càng và tư vấn chuyên môn từ trước là cách bảo vệ quyền lợi hiệu quả nhất — thay vì chờ đến khi đã bị từ chối rồi mới xử lý.
