Chi phí đi siêu thị của gia đình trẻ: Có con nhỏ tốn kém thế nào?

Chương trình "Bí mật siêu thị" (Supermarket Confidential) của kênh 1News New Zealand vừa công bố loạt phỏng vấn ghi lại thực tế chi tiêu hàng tuần của các gia đình ở nhiều mức thu nhập khác nhau. Trong số đó, câu chuyện của Kelly Jones — một công nhân nhà máy 27 tuổi ở vùng West Coast, đang nuôi con nhỏ 1 tuổi — phản ánh rõ nét những áp lực mà hàng nghìn gia đình trẻ tại New Zealand đang phải đối mặt mỗi ngày.

1. Bức tranh tài chính của một gia đình trẻ điển hình tại NZ

Thu nhập và chi tiêu thực phẩm: Con số nói lên điều gì?

Gia đình Kelly Jones gồm ba người — vợ làm công nhân nhà máy, chồng là thực tập sinh kỹ thuật, và một bé gái 1 tuổi. Tổng thu nhập hàng tuần của cả hai vào khoảng 1.600 NZD, và phần chi cho thực phẩm được giữ tối đa ở mức 250 NZD/tuần — tương đương khoảng 15,6% tổng thu nhập.

Nhìn qua, con số này có vẻ trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, đây là mức chi sau khi đã cắt giảm tối đa, nhờ vào các chương trình khuyến mãi của siêu thị. Nếu không có giảm giá, Kelly ước tính gia đình sẽ phải chi hơn 300 NZD/tuần — chiếm gần 19% thu nhập, vượt xa khuyến nghị tài chính thông thường là giữ chi tiêu thực phẩm dưới 15%.

2. Những mặt hàng đang "bào mòn" ngân sách gia đình có con nhỏ

Trứng: Đã có hàng nhưng giá vẫn "vô lý"

Sau đợt khan hiếm trứng kéo dài, trứng đã xuất hiện trở lại trên các kệ siêu thị — nhưng giá cả vẫn chưa giảm đáng kể. Gia đình Kelly chỉ đủ khả năng mua vỉ 6 quả, hoặc may mắn lắm thì là vỉ 10 quả. Đây là một trong những mặt hàng mà Kelly thẳng thắn nhận xét là "vẫn cao đến vô lý".

Thịt: Từ thực phẩm thường ngày thành xa xỉ phẩm

Thịt không còn được mua theo nhu cầu mà theo cơ hội. Gia đình phải chủ động tìm kiếm những khay thịt đang được giảm giá sâu do sắp hết hạn sử dụng. Đây là sự thay đổi hành vi tiêu dùng đáng chú ý — từ việc lên thực đơn trước rồi đi mua nguyên liệu, họ nay phải đảo ngược hoàn toàn quy trình: xem hôm nay có gì giảm giá, rồi mới nghĩ đến bữa ăn.

Sữa công thức: Gánh nặng lớn nhất với gia đình có trẻ sơ sinh

Kelly chia sẻ rằng mình cảm thấy "biết ơn vì vẫn đang cho con bú" — bởi nếu phải mua sữa công thức, đó thực sự là một khoản chi không nhỏ. Đây là chi phí mà nhiều gia đình có con dưới 1 tuổi tại NZ không thể tránh khỏi và rất khó cắt giảm.

Các mặt hàng khác: Phô mai, bơ, trái cây, thức ăn thú cưng

• - Phô mai: Chỉ dám mua một lần mỗi tháng, ưu tiên nhãn Pams — loại rẻ nhất trên kệ. Tại New World West Coast tuần này, 800g phô mai Pam's Tasty có giá 13,79 NZD, rẻ hơn nhãn Mainland cùng loại khoảng 27 cent/100g.
• - Bơ: Kelly may mắn được mua bơ giảm giá qua phúc lợi nhà máy. Nếu không, bơ thực vật (margarine) sẽ là lựa chọn duy nhất.
• - Trái cây trái mùa: Giá tăng cao, khiến việc đảm bảo dinh dưỡng đa dạng cho trẻ ăn dặm trở thành bài toán khó.
• - Thức ăn thú cưng: Một túi 1,5kg nhãn rẻ nhất vẫn gần 20 NZD — một khoản chi "nực cười" theo lời Kelly.

3. Khủng hoảng chi phí sinh hoạt thay đổi hành vi tiêu dùng ra sao?

"Nấu theo túi tiền" thay vì nấu theo công thức

Khi được hỏi có lên kế hoạch bữa ăn không, Kelly thẳng thắn: "Chúng tôi nấu những món đơn giản vì chỉ đủ tiền mua bất kỳ loại gia vị hay nguyên liệu nào đang được giảm giá." Đây không phải sự lựa chọn về khẩu vị — đây là thực tế tài chính buộc phải thích nghi.

Cắt hoàn toàn các khoản chi "không thiết yếu"

Danh sách những thứ đã biến mất khỏi giỏ hàng của gia đình Kelly bao gồm:

• - Cá hồi hun khói — không mua trong suốt 1,5 năm qua
• - Sô-cô-la Whittaker's — kể cả khi đang giảm giá cũng không dám mua
• - Cà phê ngoài tiệm — chưa bao giờ, pha tại nhà với loại rẻ nhất
• - Ăn takeaway — tối đa một lần mỗi tháng, giới hạn 30 NZD

Tách tài khoản để kiểm soát chi tiêu — và cái giá phải trả

Gia đình Kelly dùng chiến lược tách biệt tài khoản chi tiêu cá nhân và tài khoản thanh toán hóa đơn, chỉ chuyển đúng số tiền cần dùng trước khi đi mua sắm. Dù hiệu quả về mặt quản lý tài chính, Kelly thừa nhận đã từng bị từ chối thẻ tại quầy tính tiền do chưa chuyển đủ tiền — và cảm giác đó "rất ngượng ngùng".

4. Hàm ý cho cộng đồng người Việt đang sinh sống tại NZ

Những ai dễ bị tổn thương nhất?

Câu chuyện của Kelly không phải trường hợp cá biệt. Các gia đình trẻ — đặc biệt những gia đình có con dưới 3 tuổi, đang trong giai đoạn xây dựng sự nghiệp, hoặc sống ở các vùng xa trung tâm ít có lựa chọn siêu thị — là nhóm chịu áp lực lớn nhất từ cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt hiện tại tại NZ. Với người Việt mới sang, chưa quen hệ thống khuyến mãi hay nhãn hàng nội địa, áp lực này thậm chí còn lớn hơn trong những tháng đầu.

Một số gợi ý thực tế để tối ưu chi tiêu siêu thị tại NZ

• - Ưu tiên nhãn hàng siêu thị: Pams (New World/Pak'nSave), Woolworths Own Brand thường rẻ hơn 20–30% so với thương hiệu tên tuổi, chất lượng tương đương cho đa số mặt hàng thiết yếu.
• - Đăng ký thẻ thành viên: Flybuys (New World, Pak'nSave) và Everyday Rewards (Woolworths) cho phép truy cập giá thành viên — đôi khi thấp hơn đáng kể so với giá niêm yết.
• - Mua hàng sắp hết hạn (Yellow Sticker): Các siêu thị NZ dán nhãn vàng giảm giá 30–50% cho hàng sắp hết hạn — thường xuất hiện vào buổi chiều tối. Thịt, bánh mì, sữa chua là những mặt hàng hay có.
• - So giá trên ứng dụng: Ứng dụng Grocer (New Zealand) cho phép so sánh giá giữa các chuỗi siêu thị theo từng mặt hàng cụ thể, giúp tối ưu giỏ hàng trước khi ra khỏi nhà.
• - Pak'nSave cho hàng khô và đồ đóng gói: Nếu gần nhà có Pak'nSave, đây thường là lựa chọn rẻ nhất cho các mặt hàng không cần tươi sống.

Nếu bạn đang cần tìm việc làm ổn định để cải thiện thu nhập, hoặc đang tìm nhà ở phù hợp với ngân sách tại NZ, bạn có thể tham khảo thêm tại trang tìm kiếm việc làm và trang tìm nhà trọ và nhà bán trên Vina.nz. Với những ai cần gửi tiền về Việt Nam hay nhận tiền từ gia đình, dịch vụ chuyển tiền quốc tế cũng được tổng hợp sẵn để bạn tiện so sánh. Và khi muốn ăn ngoài tiết kiệm mà vẫn đúng khẩu vị, danh sách quán ăn người Việt tại NZ trên Vina.nz có thể giúp bạn tìm được lựa chọn phù hợp.