Hệ thống thuế tại New Zealand: Những lưu ý quan trọng khi làm việc và kinh doanh

1. Tổng quan hệ thống thuế tại New Zealand

Khi sinh sống, làm việc hoặc kinh doanh tại New Zealand, việc hiểu rõ hệ thống thuế là yếu tố cực kỳ quan trọng để tuân thủ pháp luật, tối ưu tài chính và tránh các rủi ro về sau. Hệ thống thuế của New Zealand được đánh giá là minh bạch, dễ hiểu và không quá phức tạp so với nhiều quốc gia khác. Các nguồn thu chính của Chính phủ đến từ thuế thu nhập, thuế hàng hóa và dịch vụ (GST), cùng một số khoản thu bắt buộc liên quan đến lao động và tài sản.

Dưới đây là tổng hợp đầy đủ và cập nhật các loại thuế phổ biến tại New Zealand, đặc biệt phù hợp với người mới định cư, du học sinh, người lao động và chủ doanh nghiệp.

2. Thuế thu nhập cá nhân (Income Tax & PAYE)

2.1. Nguyên tắc chung

New Zealand áp dụng hệ thống thuế thu nhập lũy tiến (progressive tax). Điều này có nghĩa là mức thuế tăng dần theo từng bậc thu nhập, và mỗi bậc thuế chỉ áp dụng cho phần thu nhập nằm trong khung đó, không áp dụng cho toàn bộ thu nhập.

Thuế thu nhập áp dụng cho:

• - Người lao động hưởng lương (salary/wage earners)
• - Người kinh doanh cá thể (sole traders)
• - Một số trường hợp thu nhập từ đầu tư hoặc dịch vụ độc lập

2.2. Biểu thuế thu nhập cá nhân (áp dụng từ 31/07/2024)

• - Đến 15.600 NZD: 10.5%
• - Từ 15.601 – 53.500 NZD: 17.5%
• - Từ 53.501 – 78.100 NZD: 30%
• - Từ 78.101 – 180.000 NZD: 33%
• - Trên 180.000 NZD: 39%

2.3. PAYE – Thuế khấu trừ tại nguồn

Đối với người làm công ăn lương, thuế thu nhập được thu thông qua hệ thống PAYE (Pay As You Earn). Nhà tuyển dụng sẽ thay mặt người lao động khấu trừ và nộp thuế trực tiếp cho Inland Revenue (IRD).

• - Thuế PAYE được trừ trực tiếp từ lương trước khi trả cho nhân viên
• - Bao gồm thuế thu nhập và các khoản ACC levies
• - Giảm rủi ro nợ thuế cho người lao động

2.4. KiwiSaver và các khoản liên quan

• - KiwiSaver là chương trình tiết kiệm hưu trí tự nguyện
• - Nhân viên thường đóng 3% – 10% thu nhập
• - Chủ lao động đóng tối thiểu 3% cho nhân viên (nếu nhân viên tham gia)

3. Thuế doanh nghiệp (Company / Corporate Tax)

Các công ty đăng ký tại New Zealand chịu mức thuế doanh nghiệp cố định trên lợi nhuận ròng. Thuế này áp dụng cho cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài hoạt động tại New Zealand.

• - Thuế suất cố định: 28%
• - Áp dụng trên lợi nhuận sau khi trừ chi phí hợp lệ
• - Không phụ thuộc vào quy mô doanh thu

4. Thuế ủy thác (Trust Tax)

Trust là một cấu trúc pháp lý phổ biến tại New Zealand, thường được sử dụng trong quản lý tài sản, đầu tư và kế hoạch định cư dài hạn. Thuế áp dụng cho trust đã có thay đổi đáng kể từ năm 2024.

• - Từ 01/04/2024: Thuế suất chuẩn là 39%
• - Ngoại lệ: 33% nếu tổng thu nhập ròng của trust ≤ 10.000 NZD/năm

5. Thuế hàng hóa và dịch vụ (GST)

GST (Goods and Services Tax) là loại thuế gián thu quan trọng tại New Zealand, áp dụng cho hầu hết hàng hóa và dịch vụ.

• - Thuế suất cố định: 15%
• - Áp dụng cho đa số hoạt động kinh doanh
• - Doanh nghiệp bắt buộc đăng ký GST nếu doanh thu vượt 60.000 NZD/năm
• - Có thể đăng ký tự nguyện nếu doanh thu chưa đạt ngưỡng

6. Các loại thuế và khoản thu bắt buộc khác

6.1. ACC Levies

• - Khoản đóng góp cho chương trình bảo hiểm tai nạn không lỗi (ACC)
• - Áp dụng cho người lao động và người tự kinh doanh
• - Thường được khấu trừ cùng PAYE

6.2. Thuế tiêu thụ đặc biệt (Excise Duties)

• - Áp dụng cho rượu, thuốc lá, nhiên liệu và một số sản phẩm đặc biệt
• - Được cộng trực tiếp vào giá bán

6.3. Thuế khấu trừ tại nguồn (Withholding Taxes)

• - RWT: áp dụng cho lãi suất và cổ tức trong nước
• - NRWT: áp dụng cho người không cư trú tại New Zealand

6.4. Thuế và nghĩa vụ liên quan đến tài sản

• - Không có thuế đất chung hoặc thuế thừa kế
• - Chủ nhà chỉ đóng rates cho hội đồng địa phương
• - Có thể phát sinh thuế theo quy định bright-line test khi mua bán bất động sản trong thời gian nhất định

7. Những loại thuế New Zealand KHÔNG áp dụng

Một trong những điểm khiến New Zealand hấp dẫn với người nhập cư và nhà đầu tư là hệ thống thuế gọn nhẹ, không áp dụng nhiều loại thuế phổ biến ở các quốc gia khác.

• - Thuế thừa kế (inheritance tax)
• - Thuế lợi tức vốn chung (general capital gains tax)
• - Thuế payroll riêng biệt
• - Thuế an sinh xã hội độc lập
• - Thuế chăm sóc sức khỏe toàn dân

Hệ thống thuế tại New Zealand được xây dựng theo hướng công bằng, minh bạch và dễ tuân thủ, hỗ trợ tốt cho người lao động, du học sinh, người định cư và doanh nghiệp mới. Để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ đúng nghĩa vụ thuế theo từng loại visa và tình trạng cư trú, bạn nên tham khảo thông tin chính thức từ Inland Revenue Department (IRD) hoặc trao đổi trực tiếp với chuyên gia tư vấn.